Miloš Crnjanski (1893-1977)

Rođen je i odrastao u Čongradu u Mađarskoj, do početka Drugog svetskog rata živeo u Beogradu, a kasnije u emigraciji u Londonu i taj period svog života ovekovečio je u svom delu "Roman o Londonu". Posle dvadeset godina izgnanstva vraća se u Beograd 1968. godine.

Javlja se kao veoma snažan liričar u posleratnoj modernističkoj generaciji pesnika. Njegova prva zbirka pesama "Lirika Itake" 1921 god. Ovde je prisutan protest protiv rata, slobodan stih, doživljava pesničko stvaralaštvo u kosmičkim dimenzijama što je i osnova pravca koji je osnovao=sumatraizam. Dalje piše: roman "Dnevnik o Čarnojeviću" (1921), prva knjiga "Seobe" (1939), druga knjiga "Seobe" (1962), putopis "Ljubav u Toskani" (1930), eseje, kritike.

Pojava njegove pesme "Sumatra" znači presedanje u pesničkom stvaralaštvu kod nas. Sama pesma i njeno objašnjenje javljaju se u Srpskom književnom glasniku (1920). Objašnjenje se smatra manifestom našeg srpskog ekspresionizma nazvanog prema pesmi sumatraizam. U objašnjenju on staje na stranu moderne poezije, protiv onih koji je nazivaju nerazumljivom. Užas Prvog svetskog rata, leševe, spaljena ognjišta svet je doživeo kao oluju, pa tako i pesnici u svojim stihovima iznose nemir i prevrat u pesničkom izrazu, piše slobodnim stihom, izražava snove, kosmičke forme (geografski pojmovi, korali, Ural, Indijski okean). Oni koji su hodali među leševima izgubili su radost i njegov povratak iz Prvog svetskog rata vozom preko Zagreba, Fruške gore, do Novog Sada prikazuje ljude, potištenost, opšte mrtvilo u tom trenutku nastala je ideja za Sumatru koja je umetnički odraz nemira Prvog svetskog rata.

Sam naziv označava Sumatru kao ostrvo koje simboliše daljinu, mir, spokoj. Ona nosi u sebi ekspresionističko značenje S-UMA-TRAS (sišli s uma). U tom smislu pesnik je povezao stvari i pojmove koji su nam na prvi pogled u vezi jedna sa drugom, tvrdeći da se sve preliva jedno u drugo i prožima: beli vrhovi Urala - bledi lik žene koju je nekad voleo, rumeno veče-mir plavog mora, crvene trešnje- crveni korali. To su te kosmičke forme o kojima pevaju sumatraisti, govoreći da se ništa u životu ne dešava bez veze jedno sa drugim, tj. da su svi događaji u životu povezani. U pesmi se ne pominje reč rat, ali se on naslućuje po razočarenju i psihološkom stanju junaka. Iz toga proizilazi njegova ravnodušnost prema događajima iz okoline jer osnova sumatraističkog shvatanja sveta jeste izmirenje sa svetom i svim onim što se oko njega dešava.

Piše tri poeme: "Serbia", "Stražilovo", "Lament(plač) nad Beogradom" koje čine jednu tematsku celinu jer im je zajednički motiv=vezanost za zavičaj pesnika lutalice, putnik izgubljen u tuđem svetu.

Svojevrstan naslov poeme "Stražilovo" asocira na Frušku Goru i Brankov grob, reka Arno na Dunav, mesto Fiezole na Sremske Karlovce i teške misli u tuđini koje su morile Branka u Beču sada more Crnjanskog. Javljaju se brankovska raspoloženja: opijenost životom, radostima života (što simbolično prikazuje crvenim trešnjama koje ga mame iz zasede), žuto lišće (kao nagoveštaj skore smrti) i tišina i opšti dubok mir (smrt) koji će na kraju pokoriti i samog pesnika. Sumatraistički je povezao određene kosmičke pojmove koji naizgled nemaju čvrstu vezu jedan sa drugim: udaljena mesta i predeli međusobno se približavaju i spajaju da bi na kraju sve pokrio pa i samog pesnika večiti mir tj. smrt. Poema je građena na kontrastnim temama: preterana životna radost, opijen dragom, ljubavlju, sebe prikazuje kao mitskog lovca koji ide u život sa srebrnim lukom loveći zadovoljstva i približavanje skore smrti u vidu ružnog kašlja žutog lišća. S jedne strane ističe životnu radost koje kao crvene trešnje mame mlade ljude, a s druge strane javlja se osećaj nemoći pred smrt. U njegovom sumatraističkom mirenju sa svetom vidimo kakav je pesnikov odnos prema prošlosti - kad govori o zavičaju, sadašnjosti- toskanski predeo i prema budućnosti - prema smrti.

dobar
ok
loš
 
 
Anketa
Novosti
O nama
Valid XHTML 1.0 Strict! | Mapa sajta | Kontakt | Literatura | © 2007 prof. Duško Obradović sa učenicima gimnazije "Veljko Petrović" Sombor